De kaaiman (11 maart 2010)

De laatste tijd moet ik onbewust vaak denken aan de finale van Nanni Moretti’s film ‘Il caimano’. Moretti is een van Italië’s meest vooraanstaande regisseurs. Zijn films zijn dikwijls redelijk diepgaand en kwalitatief van hoogstaand niveau. Zijn prijzen op de filmfestivals van Berlijn, Venetië, Cannes en van de Accademia del Cinema Italiano zijn daar de getuigen van.
Moretti heeft nooit zijn politieke voorkeur onder stoelen of banken geschoven. Hij denkt links, maar is zeer kritisch tegenover het doen en laten van de linkse politici in Italië. Memorabel is een scene uit de film ‘Aprile’ uit 1998 waarin hij als acteur zichzelf speelt: op televisie een debat tussen Massimo D’Alema en Silvio Berlusconi volgend roept hij op een gegeven moment “D’Alema, zeg eens iets links!” (“D’Alema, di una cosa di sinistra”).
En met argusogen volgt hij Silvio Berlusconi.

In 2006 kwam de film ‘Il caimano’ uit. In de film zien we Silvio Orlando in de rol van Bruno Bonomo van een gesjeesde filmproducent, die zijn carrière hoopt te redden met het draaien van een film (Il caimano) over Silvio Berlusconi. Nanni Moretti noemt het zelf een film over een fase in het leven van een echtpaar, waarin de politiek slechts als kader dienst doet. In dat kader speelt de figuur van Silvio Berlusconi (geïnterpreteerd door Michele Placido, Elio De Capitani en Nanni Moretti zelf) echter een dermate grote rol dat niemand het politieke karakter van de film kan ontkennen.
De finale van de film is even indrukwekkend als angstaanjagend: Silvio Berlusconi (op dat moment gespeeld door Moretti) wordt in een rechtzaak veroordeeld tot 7 jaar gevangenisstraf. De veroordeelde waarschuwt de rechters voor de gevolgen van hun daad aangezien het volk de veroordeling van een door hun gekozene niet zal accepteren. Bij het verlaten van de rechtbank wordt Berlusconi met gejuich ontvangen. Hij wordt geïnterviewd door journalisten voordat hij in zijn auto met chauffeur stapt en wegrijdt. De rechters, die daarna naar buiten komen, worden aangevallen door de meute. Molotov cocktails vliegen door de lucht. De laatste beelden zijn die van Nanni Moretti die in zijn rol van een voldane Berlusconi in de auto diens uitspraken aanhaalt, terwijl op de achtergrond de vlammen van het gerechtshof steeds hoger oplaaien.

Walter Veltroni, een van de kopstukken binnen de grootste oppositiepartij PD (Partito Democratico), haalde gisteren in een interview met La Repubblica de film aan. Veltroni gaat ervan uit dat centrum-links de regionale verkiezingen van 28 en 29 maart aanstaande zullen winnen. ,,Het zal een zware slag zijn voor de premier. En na twee verloren jaren van regeren is het onmogelijk dat alles dan bij het oude blijft’’, zegt de ex-burgemeester van Rome. ,,Maar ik weet ook dat dat de gevaarlijkste fase is. Berlusconi is niet zoals mij en anderen. Hij is niet het type dat groet, bedankt voor het vertrouwen en plaats maakt voor een ander, niet eens voor zijn eigen gevolg.’’ Op de vraag hoe hij dan de ondergang van het berlusconisme ziet antwoordt Veltroni: ,,De finale van ‘Il Caimano’ van Moretti was een verschrikkelijke nachtmerrie. Iedere verantwoorde persoon moet ervoor zorgen dat dit geen helderziendheid blijkt te zijn geweest.’’
Kijk eens aan. Het schijnt dat ze binnen de PD dan toch eindelijk aan het wakker worden zijn. Veel te laat, dat wel. De regering Prodi heeft de kans niet aan willen grijpen een wet in het leven te roepen die de verstrengeling van persoonlijke interesses en het uitoefenen van een publieke functie tegen te gaan, en daarvan plukt het grootste deel van Italië op het ogenblik dagelijks de wrange vruchten. De grootste profiteur van het uitblijven van die wet heet Silvio Berlusconi, en die is op het ogenblik minister-president. Veel tijd wordt er onder zijn bewind aan justitie besteed, en met name hoe de gerechtelijke macht de wind uit de zeilen te nemen. Het laatste voorbeeld is een wet die sinds gisteren van kracht is: leden van de regering zijn niet meer verplicht (gedurende een periode van zes maanden) voor de rechter te verschijnen voor eventueel tegen hen aangespannen strafzaken. De grootste winnaar is wederom hij, Silvio Berlusconi.

De regionale verkiezingen van 28 en 29 maart hebben hier al veel voeten in de aarde gehad. Politieke discussie-programma’s op de staatstelevisie RAI mogen niet meer uitgezonden worden zolang de verkiezingscampagna loopt. Een regel die niet geldt voor de privé-omroepen. En wie is in Italië eigenaar van bijna alle privé-kanalen? Juist. Hij, Silvio Berlusconi.
Ondanks zijn machtige imperium blijken niet alle radartjes even soepel te draaien in de Berlusconi-machine. De verkiezingslijsten in Lazio, waaronder Rome valt, werden niet op tijd ingediend en bij gevolg mag Berlusconi’s partij Populo della Libertà daar niet aan de regionale verkiezingen deelnemen. En ook al heeft president Napolitano een speciaal in het leven geroepen wettelijk decreet ondertekent, alle gerechtelijke instanties hebben tot nu de legale protesten van het PdL naast zich neergelegd. ,,Onrecht’’, oordelen Berlusconi en de zijnen. Met geweld van de Liberalen (de tegenkandidaat van de PdL in Lazio) is hun immers de toegang ontzegt tot het kantoor waar ze de lijst moesten inleveren. Zeggen ze... De rechters willen onze kiezers het democratische recht ontnemen om te stemmen. Zeggen ze...

Voor aanstaande zaterdag hebben de PD en andere linkse partijen een grote demonstratie in Rome uitgeroepen onder het motto ‘Voor democratie, legaliteit en werk. Regels ja, trukjes nee. Om te winnen’.
Voor volgende week zaterdag heeft de PdL een grote demonstratie in Rome uitgeroepen. ,,Geen protest, maar een voorstel’’, is de gedachte die Berlusconi aan deze manifestatie meegeeft.
De kranten roepen niet openlijk op tot ongeregeldheden, maar spreken - volgens mij wel heel dubbelzinnig zinspelend op – over het risico van ongeregeldheden.

Italië is op het ogenblik een kruitvat. Er is maar een kleine vonk voor nodig om alles met een geweldige knal te laten ontploffen. In Rome zullen er ongetwijfeld mensen met lucifers op zak rondlopen.
Ik maak me eerlijk gezegd een beetje zorgen. Ik hoop dat het voor niks is.

Italië dat stemt op de toekomst die achter haar ligt (8 juni 2009)

Volgens de officiële cijfers die tijdens de Europese verkiezingen gehanteerd werden heeft Italië 59.619.290 inwoners, waarvan er 50.410.082 kiesgerechtigd zijn.
De opkomst ten opzichte van de vorige Europese verkiezingen zakte flink: 72,9% nog in 2004, dit jaar "slechts" 66,5%. Enkel in Luxemburg, België en Malta was de opkomst hoger met respectievelijk 91,0, 85,8 en 78,8 procent. Nederland komt er wat dit betreft heel magertjes vanaf met haar 35,5 procent. Wat de reden voor een dergelijke, nog altijd hoge opkomst is in Italië is? Ik weet het niet. Wellicht moet het gezocht worden met het feit dat de Republiek Italië met haar ontstaan in 1946 nog relatief jong is, en dat het kiesrecht zoals we dat in Nederland kennen pas vanaf dat jaar van kracht is.



Een rekensommetje leert dat zaterdag en zondag in Italië dus 33.522.705 mensen gestemd hebben. En nu komt het: 10.807.327 daarvan stemden op Berlusconi's partij Il Populo della Libertà (Het volk van de vrijheid). Ruim 32 procent dus. Het aantal voorkeurstemmen voor de president van de huidige Italiaanse regering was 2.706.791.
Wat betekent dit? Ruim acht Italianen op honderd geven hun voorkeurstem aan iemand die niet gekozen kan worden. Hij is immers al president van de Italiaanse regering en geeft die positie zeker niet op voor een stoeletje in Brussel. Die stem komt enkel bij de goede man terecht omdat hij Silvio Berlusconi heet en een symbool is. Een dergelijke stem is volgens mij weinig serieus te nemen.

Blijft het feit dat bijna 1 op de 3 stemmende Italianen zich tevreden toont over Het Volk van de Vrijheid, en dus over Berlusconi.
En daar kan ik dus met de beste wil van de wereld niet inkomen. Ik begrijp dat iemand Lega Nord stemt, die in ieder geval een politieke mening (ook al is het niet de mijne) hebben. Ik begrijp dat iemand redelijk de rechtse danwel de linkse kant van de politiek opzoekt. Maar ik begrijp niet wat voor politiek gewin er te behalen is bij een bejaarde man met een mentaliteit van de rijke aannemer in het dorp die in de plaatselijke bar het hoogste woord eist te hebben omdat hij het meeste geld heeft. Een bejaarde man die op zijn minst een deel van zijn rijkdom vergaart heeft met corruptie en omkoping (waarvan de feiten bewezen zijn), en zijn straf ontloopt door er op maat geschreven wetten doorheen te jagen. Een bejaarde man, die met verschillende verjongingskuren, face- en bodylifts, haarinplant en hordes jonge dames om zich heen niet toe wil geven aan zijn leeftijd en de eeuwige jeugd in handen denkt te hebben.

Aan de buitenkant is er veel op te kalefateren tegenwoordig, ook aan een bejaarde man. Zeker als die veel geld heeft, zoals Silvio Berlusconi. Maar aan de binnenkant is er weinig op te kallefateren aan een bejaarde man van 72 jaar. Van binnen is een man van 72 jaar gewoon oud, bejaard. Zijn toekomst ligt achter zich, hoe pijnlijk dat ook kan zijn. En daar stemt 1 op de 3 Italianen dus op: op de toekomst die achter hen ligt.

 
PS: Voor de duidelijkheid. Ik heb absoluut niets tegen bejaarde mensen, ook niet (of beter: zeker niet) als ze zich actief opstellen in hun omgeving.

Eluana (10 februari 2009)

Eluana Englaro is dood. Ze was slechts 38 jaar oud. Van die 38 jaar heeft ze 17 jaar in coma doorgebracht als gevolg van een ernstig auto-ongeluk in 1991.
Eluana was enig kind, en het leven van haar ouders veranderde van de ene op de andere dag. Ze zaten niet bij de pakken neer, ondanks de uitzichtloze toestand van hun dochter. Vader Beppino reisde van het ene ziekenhuis naar het andere, van de ene specialist naar de andere, zowel binnen als buiten Italië. Op zoek naar een sprankje hoop, op zoek naar iemand die hem zou vertellen dat er een kans was dat Eluana uit haar coma zou ontwaken en een enigszins normaal leven zou kunnen leiden. Enigszins normaal wil zeggen totaal verlamd (dat was vanaf het begin een bittere zekerheid), maar desondanks geestelijk in staat te beleven. Het was een zoektocht die zeven jaar duurde. Een ijdele zoektocht. Eluana was genoodzaakt verder te leven als een plantje. Een vegetatief leven, waarin ze zelfstandig ademde maar voor de rest kunstmatig in leven zou worden gehouden.

Eluana was dus 21 jaar oud toen ze het ongeluk kreeg. Een leeftijd waarop in huize Englaro over bepaalde dingen gesproken werd, leuke dingen en ook minder leuke dingen, belangrijke zaken en minder belangrijke zaken. Eluana's wens om nooit als een plantje haar dood te moeten afwachten was dan ook bij haar ouders bekend (zo heeft haar vader altijd verteld), en na zeven jaar was het, voor de ouders verschrikkelijke moment gekomen om aan die wens van hun dochter gehoor te geven. Vader Beppino hervatte zijn reis, wederom met hoop, hoop om ergens een mogelijkheid te vinden om zijn dochter waardig te kunnen laten sterven.
Euthanasie is in het, door het Vatikaan overschaduwde Italië uit den boze en wordt door de Italiaanse grondwet nog steeds als moord beschouwd (er wordt hier met veel afkeuring op de Nederlandse wetgeving  op dit gebied gereageerd). De enige uitweg is om de kunstmatige voeding te stoppen, en over de legaliteit hiervan is de Italiaanse grondwet even onverbiddellijk. "Njet" (ik gebruik even de Russische term, aangezien Silvio Berlusconi, president van de huidige Italiaanse regering, een dezer dagen verkondigde dat de Italiaanse grondwet opgesteld is onder invloed van de Sovjet-dictatuur door links Italië, gefinancierd met door bloed doordrenkte roebels). En toch, uiteindelijk na een "strijd" van tien jaar accepteert het hogegerechtshof de zaak "Eluana Englaro" als uitzonderlijk en beslist men dat Eluana mag sterven. De regering neemt haar positie in tegen de uitspraak en dreigt elke instelling die zich aanbiedt als laatste "stop" voor de comapatiënte met harde maatregelen. Het ziekenhuis "La Quiete" in Udine is desondanks bereid Eluana op te nemen. Terwijl in het parlement gediscuteerd wordt over een in de haast opgestelde noodwet die de "behandeling" moet laten onderbreken, terwijl Italië zich steeds scherper verdeeld in twee kampen van voor- en tegenstanders, sterft daar Eluana Englaro. Op dinsdag 9 februari, om tien over acht in de avond.

Als het nieuws Rome bereikt roept Gaetano Quagliarello, vice-president van Berlusconi's Populo della Libertà, naar de leden van de oppositie: ,,Eluana is niet dood. Jullie hebben haar afgemaakt!''. Uit de banken van de regeringscoalitie klinkt het "moordenaars, moordenaars". Een boodschap die vooral ook gericht is aan president Giorgio Napolitano, die enkele dagen geleden al had laten weten het decreet niet te zullen ondertekenen. Tumult, duw en trekwerk, taferelen die zelfs in de ergste en meest dubieuze bars van Caracas tot de uitzondering behoren.
Silvio Berlusconi vertelt aan de verslaggevers dat hij alles gedaan heeft om een leven te redden en dat de cultuur van de dood gewonnen heeft. Het is niet zijn schuld.
Voor het ziekenhuis in Udine, waar al dagenlang wordt gebeden voor verlenging van het "leven" van Eluana, wordt een Italiaanse vlag uitgerold waarop geschreven staat: "Beppino De Monte Campeïs moordenaars schande van Italië" (Beppino is de vader van Eluana, Amato De Monte staat aan het hoofd van het team dat Eluana in het ziekenhuis La Quiete begeleidde, Giuseppe Campeïs is de advocaat van de familie Englaro).

Het kamerdebat wordt opgeschort. En wie weet wanneer er beslissingen worden genomen om tot duidelijke regels te komen omtrent het onderwerp "biologisch testament", waarmee iemand aan mag geven wat zijn wil is in dergelijke gevallen. Het is een onderwerp dat weinig stemmen opleverd en wordt derhalve al decennia lang vooruit geschoven door zowel de rechtse en als de linkse regeringen. Het veilig stellen van de eenmaal ingenomen zetel in politiek Rome is immers belangrijker dan een mensenleven. Politiek Rome, in de schaduw van het almachtige Vatikaan.