Hij eerst (5 oktober 2009)

Begin jaren 40 van de vorige eeuw. Een stadje in het zuiden van Polen. De Duitse bezetters zijn op jacht, op jacht naar verraders. Het is heel eenvoudig om als verrader aangezien te worden door de nazi's. Het niet eens zijn met hun waan-ideeën is genoeg.
Velen in Wadowice zijn het niet met de Duitsers eens, en zijn dus verraders. Als de eerste pantserwagens denderend de stad ingereden komen weten velen te vluchten, maar niet iedereen. Wie zich niet in veiligheid heeft weten te brengen, wordt samengedreven op het plein tegenover de basiliek. Het wit van het gebouw symboliseert de kleur van de vrede. Vrede, een term zonder betekenis in het Polen van die jaren. Het contrast van het wit van de basiliek met de grijze kleren, de grauwe, van angst verwrongen gezichten van de massa is zo immens dat het bijna onwerkelijk wordt.

In de Zacisze, een van de straatjes achter de basiliek wordt een jongen hardhandig door een Duiste soldaat uit een kelder gesleurd, waar hij zich verstopt had. Hij is bang, maar blijft helder denken. Als de soldaat zijn aandacht heel even verslapt zet hij het op een lopen, linksaf de Krakowska in, weg van basiliek. Hij slaat rechtsaf de Teatralna in, hopend de Henryka Sienkiewicza te bereiken, een brede straat met bomen die hem wellicht uit het zicht van zijn achtervolger kunnen houden. Maar de jongen is moe, en de voetstappen van de soldaat komen steeds dichterbij. Ten einde raad slaat hij een zijstraat in, maar op hetzelfde moment realiseert hij zich een fatale fout gemaakt te hebben. De straat loopt dood. Wanhopig klopt hij op deuren, op luiken, maar nergens een teken van leven. Niemand laat hem binnen.
Aan het eind van de straat draait hij zich om. Zijn rug tegen de muur, de handen in de hoogte, biddend. Hij is nog maar 21 jaar oud, zou nog een heel leven voor zich kunnen hebben. Het schijnt geen indruk te maken op de soldaat, die grijnzend dichterbij komt. Als hij tot op 5 meter genaderd is neemt hij zijn wapen van zijn schouder en legt rustig aan...
En op dat moment klinkt er een stem vanuit de hoogte. Geen gewone stem, maar een stem met iets... ja, hoe omschrijf je dat? Met iets hemels, iets goddelijks. Misschien is dat nog de beste omschrijving.
,,Schiet niet op die jongeman'', zegt de stem bevelend. ,,Hij mag niet sterven, want eens zal hij paus zijn!''
De soldaat laat zich niet zomaar uit het veld slaan. Hij kijkt met één oog schuin omhoog in de richting vanwaar de dreunende stem vandaan schijnt te komen, maar houdt zijn wapen gericht op de jonge Pool voor zich. ,,O, is dat zo'', roept hij zonder enig spoor van eerbied. ,,En wat als ik niet schiet? Hè? Wat levert het voor mij op?''
Boven hun hoofden klinkt gemompel, wijfelend, maar dan herneemt de stem zijn gezag. ,,Goed'', klinkt het. ,,Goed. Ook jij wordt paus. Maar hij eerst.''

 
De clip is gemaakt door Silvio di Giorgio, en is ook te zien op Virus, de satirische web-bijlage van de Italiaanse krant L'Unità.
De tekst is niet gebaseerd op bewezen feiten.

De weg (3 augustus 2008)

Vanaf afgelopen maandag is de paus in vakantie, in Bressanone. Zoiets heeft heel wat voeten in de aarde, want de heer Ratzinger - in de Vaticaanse wandelgangen ook Benedetto XVI genoemd - is een toeristische trekpleister. Of althans, dat zou hij kunnen zijn. De provincie Bolzano heeft 500.000 euro (een half miljoen!) vrijgemaakt en de gemeente Bressanone zelf nog eens 100.000. Zeshonderdduizend euro dus, om paus Ratzinger op vakantie te hebben. Geen idee waar het geld aan besteed wordt. Ik heb gehoord van bloemetjes in de perkjes, een stuk straat opnieuw geasfalteerd. De autonome provincie Bolzano is een rijke provincie (mede dankzij de onophoudelijke financiële dekking die vanuit Rome het noorden opstroomt), dus de staat springt in dit geval niet bij. Vorige maand in de veel armere regio Puglia was dat wel nodig. Het ministerie van economie en financiën maakte 150.000 euro aan Brindisi over en 100.000 euro aan Lecce om de heilige vader op 14 en 15 juni te kunnen ontvangen.
De belastingbetaler betaalt dus rijkelijk voor de pauselijke uitstapjes in den lande. En dat terwijl al 8 pro mille van ieders salaris standaard naar de katholieke kerk gaat. Dat is wettelijk. Alleen als je officieel aangeeft dat je 8 pro mille naar een ander goed doel gaat wordt de bestemming gewijzigd.

O ja, een van de uitgavekosten op het Bressanoons paus-budget was de organisatie van de eucharistieviering van vandaag (want hiervoor wil de paus zijn vakantie wel even met graagte onderbreken). Het spektakel vond plaats op het Domplein (Piazza Duomo) van de stad en het leek wel de organisatie van een megaconcert, met een rode zone, een gele en een groene zone, toegangskaartjes met dienovereenkomstige kleuren, paspoortcontroles, extra parkeerplaatsen, speciale looproutes, enzovoorts.
U zult begrijpen dat het me oprechts spijt dat ik niet aanwezig kon zijn. Ik was vandaag met de familie op de berg boven Mezzocorona. Ook een hemelse ervaring. Vooral gezien het tochtje met de kabelbaan waarbij je in krap drie minuten naar 900 meter hoogte getransporteerd wordt. Kabelbaan is niet het juiste woord. Gezien de steigingsgraad komt de term "lift" hier beter tot zijn recht. Maar goed, met 35 graden in het dal is het daarboven altijd net iets aangenamer dankzij een fijn briesje. Een beetje gewandeld, een vorkje geprikt, een glas en een babbel met vrienden, en om vijf uur keerden we terug op aarde.

Onderweg naar huis kwamen we achter een auto terecht met daarin vier nonnen. Op de foto ziet U ze. God wist waar ze vandaan kwamen op dat tijdstip, maar ik had ook zo m'n idee. Die waren vast en zeker bij de opperherder op bezoek geweest. ,,Een mooie mis op de zondagmorgen in de openlucht, daar is niks mis mee'', hebben ze ongetwijfeld gedacht. ,,Daarna nog een picnic. Een psalmpje samen, en daarna weer naar huis.''
Nou, daar staan ze dan, voor een stoplicht net boven Trento, op weg naar huis. De non links achterin is er nog helemaal vol van en zit al lang niet meer links achterin, maar in het midden achterin. De handen rusten op de hoofdsteunen van haar "zussen" voorin. Zegenend lijkt het wel, zoals ze vanmorgen de bedrijfsleider heeft zien doen.
,,Doen we nog een psalm, meiden?'', kirt ze. Ze is de hoogste in rang, dus de anderen kunnen geen nee zeggen, ook al is dat het liefste wat ze zouden doen op het ogenblik. ,,Zet maar in, zuster Valentina'', zucht Anna, die achter het stuur zit. ,,Wij vallen wel in.''
Het stoplicht springt op groen en zuster Anna zet haar voet op het gaspedaal zoals Filipe Massa dat vanmiddag in zijn Ferrari had gedaan. De banden piepen, er blijft een streep zwart rubber achter op het asfalt. 50 kilometer, 60..., 70..., 80..., 90... Verbaasd zie ik de afstand tussen de witte Fiat Punto van de nonnen en onze auto met de seconde groeien.
,,Zeg, mogen die dat?'' Ik wijs op de inhalende Punto en de borden die een maximale snelheid van 70 kilometer per uur aangeven. Wij houden ons hoofdschuddend aan die limiet en horen niet hoe het kwartet psalm 16 heeft ingezet: ,,Leer ons, o Heer, wat de weg is...''
't Is maar te hopen dat het voor hen beter afloopt als voor Massa.

De foto van de kaartjes van de paus komt van de internetsite van de krant "Alto Adige".